Zmiana warunków zawartej umowy

Jedną z najważniejszych cech umów, zawieranych zgodnie z przepisami prawa cywilnego, jest ich trwałość. Każda ze stron zawartej umowy muszą mieć pewność, że druga strona nie wycofa się nagle, bez wskazania żadnego uzasadnionego powodu, z realizacji swoich obowiązków umownych. Nie oznacza to jednak, że postanowień raz zawartej umowy nie można zmienić, ani też tego, że żadna ze stron nie może umowy zakończyć zanim jeszcze wypełni swoje zobowiązania umowne. W szczególności nierzadko zdarza się, że zmiana warunków umowy jest niezbędna, a to na skutek wystąpienia tzw. siły wyższej – zjawisk atmosferycznych, uniemożliwiających realizację umowy, pożaru, kradzieży narzędzi itp.

Art. 357(1) kodeksu cywilnego zawiera tzw. klauzulę rebus sic stantibus. Stosownie do tej klauzuli, na żądanie jednej ze stron zawartej umowy, sąd może zmienić sposób wykonania przez tą stronę postanowień umowy, wysokość świadczenia, jakie strona miała uiścić na rzecz drugiej, a w niektórych przypadkach nawet orzec o rozwiązaniu umowy, przy czym w tym ostatnim wypadku sąd powinien orzec również co do sposobu rozliczenia się stron. Uzasadnieniem do takiego postępowania jest nadzwyczajna zmiana stosunków, z powodu której spełnienie świadczenia umownego wiązałoby się dla jednej ze stron z nadzwyczajnymi wydatkami i nadmiernymi trudnościami albo groziło jej rażącą stratą. Oczywiście ta okoliczność, z powodu której dana strona wystąpiła na drogę sądową, nie mogła być tej stronie znana w chwili podpisywania umowy, przyjmuje się bowiem, że gdyby w chwili zawierania umowy strona wiedziała o tej okoliczności, nie zawarłaby np. rażąco niekorzystnej dla siebie umowy albo też nie zawarła jej z powodu braku możliwości wywiązania się ze swoich obowiązków umownych.

Problemem w praktyce może być określenie, kiedy ta nadzwyczajna zmiana stosunków rzeczywiście wystąpiła i można się na nią powołać. Jedną z najgłośniejszych ostatnio tego typu kwestii jest zmiana kursu franka szwajcarskiego i problemy osób, które we franku zaciągnęły kredyty hipoteczne na zakup mieszkania czy budowę domu. Licząc na niższe raty i niższe koszty kredytu, kilkaset tysięcy osób w Polsce wzięło kredyt we franku szwajcarskim, a ten po kilku latach znacząco podrożał. Wraz z nim oczywiście koszty zaciągniętych kredytów. Polskie sądy stoją na stanowisku, że zmiana kursu waluty nie jest taką nadzwyczajną zmianą stosunków. Waluty mają to do siebie, że ich kurs waha się, a różnice w cenie zakupu mogą być znaczne nawet na przestrzeni niedługiego odcinka czasu. Zmiana kursu waluty w ocenie polskich sądów mieści się w granicach tzw. ryzyka kontraktowego, gdyż powszechnie wiadomo, że kursy walut nie są stałe. Zawierając zatem umowę kredytu w walucie obcej kredytobiorca winien liczyć się z tym, że kurs danej waluty może się wahać, w szczególności na niekorzyść kredytobiorcy.

Nadzwyczajna zmiana stosunków to stan rzeczy, który zdarza się po pierwsze rzadko, a po drugie wyjątkowo. Taką nadzwyczajną zmianą stosunków są z pewnością klęski żywiołowe, których wystąpienie naraża jedną ze stron zawartej umowy na znaczne dodatkowe koszty, gdyby musiała ona nadal wywiązać się ze swoich obowiązków umownych. Podobnie rażąco wysoki wzrost cen surowców, generujący po jednej ze stron umowy nadmierne, nieadekwatne koszty, również może być za taką nadzwyczajną zmianę stosunków poczytany.

Z pewnością znacznie wygodniejsze jest „dogadanie się” stron umowy i ewentualna jej modyfikacja. Gdy jednak polubowne załatwienie sporu na tle realizacji umowy nie jest możliwe, w grę wchodzi postępowanie sądowe przed sądem cywilnym. Strona, która została dotknięta tą nadzwyczajną zmianą stosunków, może ubiegać się o sądową modyfikację treści umowy a nawet domagać się jej rozwiązania. Jest to możliwe jedynie wówczas, gdy ta nadzwyczajna zmiana stosunków mogłaby spowodować nadmierne trudności lub groźbę rażącej straty w wypadku, gdyby strona dotknięta nadal była zobowiązana do wykonania swoich obowiązków umownych.

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


*