ile pracownik ma urlopu

Ile pracownik ma urlopu wypoczynkowego – zawsze 20 albo 26 dni?

Ile pracownik ma urlopu? To zależy od kilku czynników. Przede wszystkim na wymiar urlopu pracownika wpływ ma staż pracy, przy czym do tego stażu zalicza się nie tylko okresy pozostawania w zatrudnieniu – zalicza się do niego okresy nauki, legalnej pracy za granicą, służbę wojskową, pracę w gospodarstwie rolnym rodziców i szereg innych.

Nie da się zatem łatwo odpowiedzieć na pytanie, ile pracownik ma urlopu, bo to zależy od konkretnej sytuacji. Jeśli pracujesz czy podejmujesz zatrudnienie i jest to twoja pierwsza praca w życiu i zastanawiasz się, jaki urlop w pierwszej pracy należy się pracownikowi, to od razu uprzedzamy – nie zawsze będzie to 20 albo 26 dni, choć takie wymiary wskazane są w przepisie art. 154 §1 kodeksu pracy. W szczególności to nie zawsze jest tak, że urlop wypoczynkowy należy Ci się od razu po podjęciu pracy, od razu w pełnym wymiarze itp.

Wymiar urlopu wypoczynkowego, z którego możesz skorzystać w danym roku i to, ile pracownik ma urlopu w danym roku zależy od stażu pracy, wymiaru czasu pracy, ale też od ewentualnych nieobecności nieusprawiedliwionych, korzystania z urlopu bezpłatnego itp. Może się bowiem okazać, że nawet jeśli ze względu na staż pracy pracownika pracownik ten ma prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego za rok, to i tak ostatecznie wymiar ten zostanie pomniejszony – ze względu na urlop bezpłatny czy wychowawczy, ze względu na przerwę w zatrudnieniu czy rozwiązanie umowy o pracę w trakcie roku itp.

Przykładowo jeśli pracownik porzucił pracę, pracodawca zwalnia go dyscyplinarnie, to za ewentualny niewykorzystany urlop wypoczynkowy pracodawca naliczy stosowny ekwiwalent, ale sam urlop zostanie naliczony do dnia wręczenia dyscyplinarki, bo w tym dniu umowa o pracę rozwiązuje się (więcej o porzuceniu pracy pisaliśmy tutaj: porzucenie pracy konsekwencje)

Postarajmy się zatem odpowiedzieć, ile pracownik ma urlopu wypoczynkowego i jaki wymiar urlopu wypoczynkowego należy się pracownikowi w różnych sytuacjach, z uwzględnieniem właśnie tych okresów pomniejszających wymiar urlopu wypoczynkowego w danym roku. Pokażemy, że to, ile pracownik ma urlopu wypoczynkowego zależy od kilku elementów – na część z nich pracownik ma wpływ, na część już nie.

Ile pracownik ma urlopu w pierwszej pracy?

Jeśli pracownik podejmuje zatrudnienie po raz pierwszy, to zgodnie z art. 153 §1 kodeksu pracy

pracownik podejmujący pracę po raz pierwszy, w roku kalendarzowym, w którym podjął pracę, uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku.

Już chociażby z tego powodu nie zawsze urlop pracownika w pierwszej pracy to będzie np. pełne 20 dni. Może się bowiem okazać, że ze względu na zatrudnienie w trakcie roku pracownik w roku swojego debiutu zawodowego przepracuje kilka miesięcy, a więc jego urlop zostanie odpowiednio proporcjonalnie naliczony (więcej o tym w poniższym artykule).

Przykładowo – ile pracownik ma urlopu wypoczynkowego w pierwszej pracy, jeśli swoje pierwsze zatrudnienie podjął np. 21 lipca? Zgodnie z powołanym powyżej przepisem prawo do urlopu należy się pracownikowi w wymiarze 1/12 z 20 albo 26 dni, z upływem każdego miesiąca pracy. A w tym roku pełne miesiące pracy upływają odpowiednio 20 sierpnia, 20 września, 20 października, 20 listopada i 20 grudnia i za każdy z tych miesięcy pracownik nabędzie prawo do 1/12 z 20 albo 26 dni.

Co ważne – zgodnie z powołanym przepisem art. 153 §1 kodeksu pracy pracownikowi naliczamy urlop 1/12 z tego, co mu przysługuje po roku od zatrudnienia. Gdyby się okazało, że po roku od zatrudnienia pracownik ma staż pracy – wraz z okresami zaliczalnymi – co najmniej 10 lat, to już w roku podjęcia pierwszej pracy w życiu należy mu naliczać 1/12 z 26, a nie 1/12 z 20 dni.

Od razu jedna uwaga – urlop w pierwszym roku pracy nie podlega zaokrągleniu w górę. 1/12 z 20 to 1,67 dnia urlopu. Pracodawca udziela zatem 1 pełnego dnia (przeliczeniowo dzień urlopu to 8 godzin). Oczywiście można iść na rękę pracownikowi i zaokrąglić w górę ten niepełny dzień urlopu i udzielić mu 2 dni urlopu, ale nie ma do tego podstawy prawnej zobowiązującej pracodawcę do takiego zaokrąglania urlopu w górę do pełnego dnia w pierwszym roku pracy.

Kolejna rzecz – ile pracownik ma urlopu, jeśli pracuje na niepełnym etacie? Te 20 albo 26 dni urlopu wypoczynkowego należą się pracownikowi za cały rok, jeśli pracuje on na pełnym etacie. Natomiast zgodnie z art. 154 §2 kodeksu pracy wymiar urlopu dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika, biorąc za podstawę wymiar urlopu określony w § 1 (czyli 20 albo 26 dni urlopu); niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.

Nie sugeruj się tym, że powyższy przepis mówi o zaokrąglaniu urlopu. Zaokrąglamy do pełnego dnia ustalony wymiar, a nie urlop należny z upływem każdego miesiąca pracy w pierwszej pracy. Ile pracownik ma urlopu, jeśli pracuje na niepełnym etacie, to zależy od wymiaru tego etatu.

Jeśli pracownik na pełnym etacie ma prawo do 20 albo 26 dni urlopu wypoczynkowego za rok, to pracownik na pół etatu ma prawo do odpowiednio połowy z 20 czy 26 dni, a więc do 10 albo 13 dni. Jeśli pracownik pracuje na 1/4 etatu, ma prawo do ¼ z 20 = 5 dni albo 1/4 z 26 = 6,5 a po zaokrągleniu do 7 dni. Na tym etapie zaokrąglamy urlop, nie zaokrąglamy go natomiast ustalając urlop należny z upływem miesiąca pracy w pierwszym roku pracy pracownika.

Załóżmy, że pracownik został zatrudniony w dniu 1 sierpnia, na 3/4 etatu i jest to jego pierwsza praca w życiu. Za cały rok należałby mu się zatem urlop w wymiarze ¾ z 20, czyli 15 dni. Ponieważ pracuje dopiero od 1 sierpnia, nabędzie prawo do 5/12 (sierpień do grudnia) z tych 15 dni, czyli do 6,25 dnia, a po zaokrągleniu do 7 dni (tu też jeszcze zaokrąglamy).

Z upływem miesiąca pracy pracownik ten nabywa prawo do 1/12 z 3/4 z 20 dni, czyli do 1,25 dnia urlopu. Jednocześnie zgodnie z art. 154(2) §1 kodeksu pracy urlopu udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, w wymiarze godzinowym, odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika w danym dniu.

A zatem to, ile pracownik ma urlopu wypoczynkowego w danym dniu zależy od tego, jaką ilość godzin ma zaplanowaną do przepracowania tego dnia. Pracownik zatrudniony na 1/4 etatu niekoniecznie musi pracować 1/4 z 8 godzin na dobę. Takiego pracownika nadal obowiązują ogólne normy czasu pracy, wskazane w przepisie art. 129 §1 kodeksu pracy, a więc norma dobowa 8 godzin i norma średniotygodniowa 40 godzin.

Po prostu plan pracy takiego pracownika niepełnoetatowego może przewidywać różną liczbę godzin do przepracowania w różnych dniach, a to, ile pracownik ma urlopu wypoczynkowego w danym dniu zależy właśnie od tego, ile godzin ma zaplanowane danego dnia do przepracowania. Jeśli ma zaplanowane np. 2 godziny pracy, pracodawca udziela mu 2 godzin urlopu, jeśli ma zaplanowane 6 godzin pracy, pracodawca udziela mu 6 godzin urlopu.

Należy pamiętać, że urlopu udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy. Urlopu wypoczynkowego udziela się na dni robocze.

Ile pracownik ma urlopu wypoczynkowego, jeśli przebywa na wychowawczym czy bezpłatnym?

Wiesz już zatem, ile pracownik ma urlopu wypoczynkowego za cały rok, jeśli pracuje w pełnym i niepełnym wymiarze czasu pracy – 20 albo 26 dni albo odpowiednio proporcjonalnie mniej. Wiesz już też, że w pierwszym roku pracy pracownik nabywa prawo do urlopu wypoczynkowego z dołu, z upływem miesiąca pracy, a dopiero od 1 stycznia kolejnego roku nabywa prawo do urlopu w pełnym wymiarze.

No więc przychodzi ten kolejny rok, pracownik nabywa prawo do – załóżmy – 20 dni urlopu. A ile pracownik ma urlopu wypoczynkowego, jeśli w danym roku przebywa na urlopie bezpłatnym, wychowawczym, itp. – czy ten należny pracownikowi wymiar urlopu zostaje pomniejszony? A czy zwolnienie lekarskie, nawet długotrwałe, ma wpływ na to, ile pracownik ma urlopu wypoczynkowego?

To, ile pracownik ma urlopu wypoczynkowego, jeśli w danym roku przebywał na urlopie wychowawczym, bezpłatnym itp. reguluje przepis art. 155(2) kodeksu pracy. Przepis ten odwołuje się do art. 155(1) kodeksu pracy, który z kolei nakazuje naliczać urlop proporcjonalnie do czasu trwania zatrudnienia w danym roku – omówmy to teraz.

Przychodzi 1 stycznia danego roku. Pracownik pozostaje w zatrudnieniu, nie przebywa na urlopie wychowawczym czy bezpłatnym, a zatem nabywa prawo do urlopu kolejnego – 20 albo 26 dni urlopu wypoczynkowego. Natomiast to, ile pracownik ma w tym roku urlopu zależy od tego, jak długo w tym roku będzie pozostawał w zatrudnieniu.

Gdyby okazało się np., że pracownik odchodzi z pracy w połowie sierpnia (np. rozwiązał umowę o pracę za porozumieniem stron – więcej o tym pisaliśmy tutaj: jak pracownik może rozwiązać umowę o pracę), to należny mu u tego pracodawcy urlop wypoczynkowy zostaje pomniejszony proporcjonalnie do czasu trwania zatrudnienia. A skoro tak, to musimy ten urlop naliczyć za okres od stycznia do sierpnia. W związku z tym pracownik ma prawo już nie do 20, ale do 8/12 z 20 = po zaokrągleniu 14 dni urlopu.

Oczywiście, jeśli on podejmie zatrudnienie u kolejnego pracodawcy od sierpnia, to u nowego pracodawcy normalnie nabywa prawo do urlopu. Ile pracownik ma urlopu w tej sytuacji za cały rok? U poprzedniego pracodawcy 14 dni, u kolejnego 6 dni. W sumie 20 dni, czyli tyle, ile mu się należy za cały rok.

Wróćmy do tych nieobecności – otóż jeśli na początku roku pracownik przebywa na urlopie wychowawczym czy bezpłatnym, to nie nabywa prawa do kolejnego urlopu, dopóki nie wróci do pracy. Przykładowo pracownica ze stażem pracy 10 lat przebywa na urlopie wychowawczym od kwietnia 2018 do marca 2021. Na dzień 1 stycznia 2021 przebywała na tym wychowawczym.

W związku z tym ona nie nabywa prawa do urlopu, dopóki nie wróci do pracy po wychowawczym. A skoro wraca w marcu, to za ten rok nabywa nie 26 dni, ale 10/12 z 26 dni = po zaokrągleniu 22 dni.

Tak samo urlop wypoczynkowy zostanie pomniejszony o czas urlopu bezpłatnego czy niektórych innych nieobecności – na to, ile pracownik ma urlopu wpływają również inne okresy – urlop pomniejsza się po trwającym co najmniej 1 miesiąc okresie:

  • 1) urlopu bezpłatnego;
  • 2) urlopu wychowawczego;
  • 3) odbywania zasadniczej służby wojskowej lub jej form zastępczych, służby przygotowawczej, okresowej służby wojskowej, terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie, przeszkolenia wojskowego albo ćwiczeń wojskowych;
  • 4) tymczasowego aresztowania;
  • 5) odbywania kary pozbawienia wolności;
  • 6) nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy.

Oczywiście na to, ile pracownik ma urlopu wypoczynkowego wpływ ma również ewentualny urlop zaległy, przy czym powiększa on pulę urlopu do wykorzystania w danym roku, ale nie powiększa wymiaru urlopu.

Załóżmy, że pracownik ma w 2020 roku prawo do 20 dni urlopu. W tym roku wykorzystał 12 dni. Pozostałe 8 przechodzi na 2021 rok jako urlop zaległy, którego pracodawca (co do zasady) musi udzielić do 30 września 2021 roku.

Jedna uwaga jeszcze – pracownik ma prawo do 4 dni urlopu na żądanie w roku. Urlop na żądanie udzielany jest z puli urlopu wypoczynkowego – to nie jest dodatkowy urlop. Jeśli w danym roku pracownik nie korzystał z urlopu na żądanie, to te 4 dni przechodzą na rok następny jako zwykły urlop zaległy i pracodawca udziela ich do końca grudnia, a nie do końca września 2021 roku.

W praktyce zatem może być tak, że pracownik ma 20 dni urlopu za dany rok plus do tego dochodzi 8 dni zaległego. Oczywiście do wykorzystania ma on wówczas 28 dni urlopu, ale nie wpływa to na wymiar – nie wpływa na to, ile pracownik ma urlopu wypoczynkowego za ten konkretny rok.

Ile pracownik niepełnosprawny ma urlopu?

Na to, ile pracownik ma urlopu wypoczynkowego w danym roku wpływ może mieć również niepełnosprawność pracownika. Zgodnie z przepisem art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Osobie zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym.

Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego osoba ta nabywa po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia jej do jednego z tych stopni niepełnosprawności.

Mamy zatem taką sytuację. Pracownik ma prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego. W dniu 15 września został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Za rok od tego dnia nabywa on prawo do dodatkowego urlopu dla osób niepełnosprawnych – dodatkowych 10 dni.

Ten dodatkowy urlop 10 dni nie należy się pracownikowi, zaliczonemu do lekkiego stopnia niepełnosprawności.

Na to, ile pracownik ma urlopu wypoczynkowego wpływ może mieć również sama branża, w której pracownik pozostaje zatrudniony. Niektóre przepisy szczególne w stosunku do kodeksu pracy, np. Karta Nauczyciela, mogą inaczej kształtować uprawnienie pracownika do urlopu.

Podsumowując, na to, ile pracownik ma urlopu wypoczynkowego wpływ ma szereg czynników. Nie zawsze da się to stwierdzić od razu – 20 albo 26 dni. Może się bowiem okazać, że ostateczna pula należnego pracownikowi urlopu w danym roku będzie inna z powodów, o których pisaliśmy w niniejszym artykule.

Niebawem będziemy kontynuować temat urlopów – omówimy szczegółowo urlop na żądanie i urlop zaległy. Jeśli interesuje cię kwestia naliczania wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy, to opisaliśmy to szczegółowo w tym artykule: wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy – jak liczyć.

Skomentuj

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.