jak pracownik może rozwiązać umowę o pracę

Jak pracownik może rozwiązać umowę o pracę?

Jak pracownik może rozwiązać umowę o pracę? Prawie dokładnie tak, jak pracodawca, a więc rozwiązać ją za wypowiedzeniem, rozwiązać ją bez zachowania okresu wypowiedzenia, rozwiązać ją za porozumieniem stron – jeśli dogada się z pracodawcą. Pracodawca ma tu jeszcze jedną teoretycznie możliwość, taką niebezpośrednią, a której nie ma pracownik – mianowicie może wręczyć pracownikowi wypowiedzenie zmieniające warunki pracy czy płacy, które nie zostanie zaakceptowane przez pracownika, a ostatecznie doprowadzi do rozwiązania umowy o pracę.

Skupmy się jednak na możliwościach zakończenia stosunku pracy leżących po stronie pracownika i odpowiedzi na pytanie: jak pracownik może rozwiązać umowę o pracę?

Jak pracownik może rozwiązać umowę o pracę za wypowiedzeniem?

Wypowiedzenie jest jednym z trybów rozwiązania stosunku pracy, wskazanym w art. 30 §1 pkt 2 kodeksu pracy. Rozwiązanie umowy o pracę w tym trybie polega na złożeniu drugiej stronie stosunku pracy oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę, z zachowaniem właściwego w danej sytuacji okresu wypowiedzenia (więcej o tym za chwilę). To wypowiedzenie – oświadczenie o rozwiązaniu umowy za wypowiedzeniem jest skuteczne z chwilą, w której druga strona mogła zapoznać się z jego treścią.

Dlaczego to takie ważne? Może się okazać, że druga strona nie będzie np. chciała przyjąć oświadczenia o rozwiązaniu umowy za wypowiedzeniem. Czy jest ono wówczas skuteczne? Jak pracownik może rozwiązać umowę o pracę za wypowiedzeniem, jeśli np. pracodawca odmawia przyjęcia tego wypowiedzenia?

Odmowa przyjęcia wypowiedzenia nie ma znaczenia dla jego skuteczności. Jeśli pracownik wręcza pracodawcy wypowiedzenie umowy o pracę, a pracodawca odmawia jego przyjęcia, to wypowiedzenie i tak uważane jest za doręczone. Pracodawca miał bowiem możliwość zapoznania się z jego treścią.

Co ciekawe – ustne wypowiedzenie umowy o pracę również będzie skuteczne. Oczywiście, skoro umowa o pracę została zawarta na piśmie, to wypowiedzenie umowy o pracę również powinno mieć formę pisemną. Tyle, że przepisy kodeksu pracy nie przewidują nieważności ustnego wypowiedzenia. Jedynie art. 30 §3 kodeksu pracy wskazuje, że wypowiedzenie powinno nastąpić na piśmie, ale nie zawiera jakichkolwiek sankcji w postaci np. nieważności wypowiedzenia, jeśli dokonane zostało ustnie.

Co ważne – za wypowiedzeniem pracownik może rozwiązać każdą umowę o pracę (tutaj omówiliśmy rodzaje umów o pracę) i w każdym czasie. Sam jest chroniony przed wypowiedzeniem w pewnych sytuacjach, np. zgodnie z art. 39 kodeksu pracy pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego (podstawowego, a nie uprawniającego np. do wcześniejszej emerytury).

Podobnie zgodnie z art. 41 kodeksu pracy pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy, czyli np. w czasie urlopu wypoczynkowego, bezpłatnego, wychowawczego itp. Natomiast pracownik może wypowiedzieć umowę o pracę w czasie, w którym korzysta z urlopu wypoczynkowego, bezpłatnego czy wychowawczego (więcej o tym tutaj: https://spdszkolenia.pl/czy-pracownik-na-urlopie-wychowawczym-moze-wypowiedziec-umowe-o-prace/.

Wypowiadając umowę o pracę pracownik musi pamiętać o obowiązującym w danej sytuacji okresie wypowiedzenia. Jest on uzależniony od rodzaju zawartej umowy albo stażu pracy pracownika u tego pracodawcy. I tak, w przypadku, gdy pracownik wypowiada umowę o pracę na okres próbny, okres wypowiedzenia wynosi:

  • 3 dni robocze, jeśli umowa została zawarta na okres do 2 tygodni
  • 1 tydzień, gdy umowa została zawarta na dłużej niż 2 tygodnie, ale krócej niż 3 miesiące
  • 2 tygodnie, jeśli umowa na okres próbny została zawarta na dokładnie 3 miesiące.

O okresach wypowiedzenia, kiedy się zaczynają, kiedy kończą i jak je liczyć pisaliśmy szerzej tutaj: okresy wypowiedzenia umów o pracę. Jeśli interesuje Cię to zagadnienie, przeczytaj zalinkowany artykuł, a my wracamy do tematu, jak pracownik może rozwiązać umowę o pracę.

Z kolei w przypadku umowy o pracę na czas określony (w tym czas zastępstwa) oraz czas nieokreślony okres wypowiedzenia uzależniony jest od stażu pracy pracownika u tego pracodawcy. Do tego stażu wlicza się wszystkie zakończone okresy zatrudnienia, bez względu na przerwy między nimi. I tak okres wypowiedzenia tych umów wynosi (art. 36 §1 kodeksu pracy):

  • 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy;
  • 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy;
  • 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

Co istotne, pracownik w żadnym wypadku nie musi uzasadniać przyczyny swojego wypowiedzenia, nawet, jeśli wypowiada umowę o pracę na czas nieokreślony. W tym wypadku wskazanie przyczyny wypowiedzenia jest obowiązkowe, jeśli to stroną wypowiadającą umowę o pracę jest pracodawca.

Uwaga – pracownik musi uzasadnić rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia, z winy pracodawcy, ale jeśli umowę wypowiada, nie musi wskazywać przyczyny wypowiedzenia. O dyscyplinarce dla pracodawcy więcej za chwilę.

Przepisy prawa pracy nie przewidują specjalnej treści oświadczenia pracownika, jeśli wypowiada umowę o pracę. Ważne jedynie, aby było wiadomo, jaki jest jego zamiar. Ewentualne literówki, nieskładne pismo itp. nie mają kompletnie żadnego znaczenia, jeśli z treści pisma wynika wprost, że stanowi ono oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę.

Jak pracownik może rozwiązać umowę o pracę, jeśli myli wypowiedzenie z porozumieniem stron

Jedna uwaga jeszcze. Pracownik może rozwiązać umowę o pracę w innych trybach niż wypowiedzenie. Często jest tak, że pracownik chciałby zakończyć pracę na drodze porozumienia. Pisze więc do pracodawcy pismo w stylu: proszę o rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia albo wypowiadam umowę o pracę zawartą w dniu xx.xx.xxxx i proponuję, aby rozwiązała się w dniu yy.yy.yyyy. W takim przypadku pracodawca czy kadrowa musi poprosić pracownika o doprecyzowanie, czy jego pismo stanowi formalne wypowiedzenie umowy o pracę, czy jest to propozycja rozwiązania umowy za porozumieniem stron.

A jeszcze jak pracownik może rozwiązać umowę o pracę – oprócz wypowiedzenia jej czy rozwiązania za porozumieniem stron?

W uzasadnionych przypadkach pracownik może rozwiązać umowę o pracę natychmiast. I nie chodzi tu absolutnie o sytuację w której znalazł np. lepszą ofertę zatrudnienia i obawia się, że jeśli szybko nie odejdzie z dotychczasowej pracy, to ta lepsza oferta mu przepadnie.

Od razu jedna uwaga – nie może pracy porzucić. Porzucenie pracy nie jest trybem rozwiązania stosunku pracy, a dla pracownika może się skończyć nawet dyscyplinarką (więcej o tym pisaliśmy tutaj: porzucenie pracy – konsekwencje). Może natomiast sam wręczyć pracodawcy dyscyplinarkę, jeśli ten w sposób ciężki naruszył swoje podstawowe obowiązki wobec pracownika.

Generalnie katalog obowiązków pracodawcy wobec pracownika jest spory, większy niż katalog obowiązków pracownika wobec pracodawcy (chociaż wydawać by się mogło, że jest dokładnie odwrotnie, skoro w stosunku pracy to pracownik jest podmiotem podporządkowanym, a pracodawca podmiotem nadrzędnym).

No więc jeśli pracodawca w sposób ciężki narusza swoje podstawowe obowiązki wobec pracownika, np. pracodawca zaniża wynagrodzenie, spóźnia się notorycznie (i czasem celowo) z wypłatą wynagrodzenia, nie zapewnia odpowiednich warunków BHP, pracodawca płaci pod stołem itp., to pracownik może rozwiązać umowę o pracę w trybie art. 55 §1 i §1(1) kodeksu pracy.

Stosownie do powołanych przepisów pracownik może rozwiązać umowę o pracę z dnia na dzień, bez zachowania okresu wypowiedzenia, jeśli

  • wydane zostało orzeczenie lekarskie stwierdzające szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na zdrowie pracownika, a pracodawca nie przeniesie go w terminie wskazanym w orzeczeniu lekarskim do innej pracy, odpowiedniej ze względu na stan jego zdrowia i kwalifikacje zawodowe oraz jeśli
  • pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika; w takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia.

Co ważne, tu już wymagana jest pisemna forma oświadczenia pracownika o natychmiastowym rozwiązaniu umowy w tym trybie, a także wskazanie przyczyny, dla której pracownik zdecydował się na to natychmiastowe rozwiązanie umowy o pracę.

A jeszcze jak pracownik może rozwiązać umowę o pracę – w szczególności jeśli chce, aby umowa o pracę jak najszybciej się rozwiązała? Może wystąpić do pracodawcy z propozycją rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron.

Jak pracownik może rozwiązać umowę o pracę? Za porozumieniem stron

Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron pozwala na zakończenie współpracy w dowolnym czasie – nawet „od ręki”. Wystarczy tylko, że obie strony stosunku pracy dojdą do porozumienia w dwóch kwestiach – co do samego trybu rozwiązania umowy oraz daty, w jakiej umowa o pracę miałaby się rozwiązać.

Z propozycją rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron może wystąpić zarówno pracownik, jak i pracodawca, przy czym oczywiście samo wystąpienie z taką propozycją nie prowadzi jeszcze do rozwiązania umowy. Druga strona musi się zgodzić zarówno na formę, jak i na proponowaną datę. Data jest oczywiście przedmiotem ewentualnych negocjacji. Jeśli obie strony dojdą w tym zakresie do porozumienia, umowa rozwiązuje się we wskazanej dacie.

Powyższe oznacza, że pracownik może rozwiązać umowę o pracę z dnia na dzień, nawet natychmiast, jeśli tylko pracodawca się na to zgodzi. Oczywiście pozostaje kwestia ewentualnego niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego, za który pracodawca będzie musiał wypłacić ekwiwalent, ewentualnej odprawy dla pracownika itp., ale to już są rzeczy drugorzędne wobec samego rozwiązania stosunku pracy na drodze porozumienia stron.

Takie rozwiązanie – czyli rozwiązanie umowy za porozumieniem stron – jest dla pracownika korzystne, jeśli np. ma już „nagraną” inną ofertę zatrudnienia i chce z zakładu pracy odejść bez oczekiwania na upływ okresu wypowiedzenia. Pracownik musi jednak pamiętać, że na rozwiązanie umowy za porozumieniem stron musi wyrazić zgodę pracodawca.

Co ciekawe- porozumienie o rozwiązaniu umowy o pracę może mieć formę ustną. Oczywiście, dla celów dowodowych lepiej, aby była ona pisemna, ale nie jest to wymagane dla ważności i skuteczności zawartego porozumienia o rozwiązaniu umowy. Dodać należy, iż pracownik może rozwiązać umowę o pracę za porozumieniem stron również po uprzednim jej wypowiedzeniu. Jeśli jedna ze stron stosunku pracy złożyła drugiej stronie oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę, swój bieg rozpoczął okres wypowiedzenia, to w jego trakcie można rozwiązać umowę za porozumieniem stron.

Należy pamiętać, że po rozwiązaniu umowy o pracę za porozumieniem stron nie należy się zasiłek dla bezrobotnych przez pierwsze 3 miesiące od rejestracji w charakterze osoby bezrobotnej w Powiatowym Urzędzie pracy.

Skomentuj

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.