pierwsza praca w życiu

Pierwsza praca w życiu – podpisanie umowy o pracę

Pierwsza praca w życiu to stres. Z pewnością dużo stresu, ale też i sporo ciekawości, planów itp. Dla wielu osób pierwsza praca w życiu to także wielka niewiadoma – nie mają doświadczenia, nie wiedzą, czego się spodziewać, czy przypadkiem zawarta umowa o pracę nie jest dla nich niekorzystna, nie mają też pełnej świadomości swoich obowiązków, ale również uprawnień pracowniczych.

Przykładowo: pierwsza praca w życiu i urlop wypoczynkowy. Taki „świeżak” nie ma z reguły pojęcia, kiedy ma prawo do pierwszego urlopu wypoczynkowego w pierwszej pracy w życiu. Podobnie kwestia ewentualnych zwolnień lekarskich. Może się zdarzyć sytuacja, w której pierwsza praca w życiu to od razu, jeszcze w miesiącu podjęcia tej pracy, wypadek przy pracy czy po prostu zwolnienie lekarskie.

Czy w takiej sytuacji temu nowo zatrudnionemu pracownikowi przysługują jakieś świadczenia? A to jeszcze nie wszystko. Pracownik zatrudniony w stosunku pracy (np. na umowie o pracę) ma sporo obowiązków, ale jeszcze więcej tych obowiązków wobec pracownika ma pracodawca. Do tego jeszcze pierwsza praca w życiu to z reguły pierwszy kontakt z obowiązkami pracowniczymi, podległością służbową itp.

Warto zatem wiedzieć, co przysługuje w pierwszej pracy w życiu. Przede wszystkim, aby się nie bać, ale też mieć świadomość powagi zatrudnienia i wszystkiego, co się z nim wiąże. Pierwsza praca w życiu – zaczynamy. Ten artykuł jest pierwszym z serii kilku, w których postaramy się przybliżyć kwestię pierwszej pracy w życiu, praw i obowiązków pracownika – przynajmniej w tym najważniejszym aspekcie, wystarczającym do wdrożenia się bez obaw.

Pierwsza praca w życiu – podpisanie umowy o pracę

Podpisanie umowy o pracę jest jednym ze sposobów nawiązania stosunku pracy. Z reguły pierwsza praca w życiu i pierwszy stosunek pracy nawiązują się właśnie po zawarciu umowy o pracę. Od raz też jedna ważna uwaga – umowa o pracę nie musi zostać zawarta na piśmie. Natomiast zanim pracodawca dopuści nowo zatrudnionego pracownika do pracy, musi na piśmie potwierdzić mu warunki zatrudnienia.

W praktyce jednak w przeważającej większości przypadków umowę o pracę zawiera się na piśmie. Sama umowa musi zawierać oznaczenie stron (kto jest pracownikiem i kto pracodawcą), wskazywać rodzaj umowy (o rodzajach umów o pracę pisaliśmy więcej na naszym blogu firmowym tutaj: rodzaje umów o pracę), a także datę jej zawarcia. To jest tzw. strona formalna umowy o pracę.

Do tego dochodzi – nie mniej istotna – strona merytoryczna umowy o pracę. W umowie o pracę należy wskazać minimum rodzaj pracy (czyli w praktyce wskazuje się stanowisko, na jakim pracownik będzie pracował (jeśli to twoja pierwsza praca w życiu i pierwsza umowa, to nie obawiaj się, jeśli nazwa stanowiska nic Ci nie mówi. Potem dostaniesz zapewne zakres czynności pracownika).

Kolejny ważny element umowy o pracę – wynagrodzenie. Skoro to Twoja pierwsza praca w życiu, nie masz jeszcze większego doświadczenia, to musisz liczyć się z tym, że pracodawca zaproponuje Ci minimalne wynagrodzenie za pracę, ale nie musi to oczywiście być normą. Do tego w samej umowie może zostać wskazane nie tylko wynagrodzenie zasadnicze, ale również premie, prowizje czy inne składniki (o premiach pisaliśmy więcej tutaj: premia uznaniowa i premia regulaminowa jakie są różnice).

W każdym razie wynagrodzenie musi być wskazane w umowie. Uwaga – jeśli pracodawca proponuje Ci rozwiązania, że np. na umowie znajdzie się część oficjalna wynagrodzenia, a resztę pracodawca płaci pod stołem, nie zgadzaj się na takie rozwiązanie. Propozycja pracodawcy może być kusząca, ale jeśli jakiegoś wynagrodzenia nie ma zapisanego w umowie o pracę, to jak chcesz je później wyegzekwować czy w ogóle udowodnić, że miałeś prawo do niego, jeśli pracodawca przestanie płacić pod stołem? A do tego dochodzą również ewentualne konsekwencje podatkowe – lepiej już nie podpisać umowy o pracę niż podpisać i narażać się na odpowiedzialność.

Pierwsza praca w życiu – w jakim miejscu?

Miejsce pracy to kolejny ważny element umowy o pracę. Musisz pamiętać, że zgodnie z definicją stosunku pracy, wyrażoną w art. 22 §1 kodeksu pracy przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Twoje miejsce pracy to z punktu widzenia przepisów prawa pracy nie jest Twoje biurko, przy którym będziesz pracować, ale miejscowość czy adres, pod którym zakład pracy ma siedzibę. Nie obawiaj się, jeśli w umowie o pracę jako miejsce pracy będzie wskazana miejscowość, np. Warszawa, Kraków itp. Może się również okazać, że Twoje miejsce pracy będzie wskazane jako konkretny adres: Warszawa, ul. Krakowska 123. Tak ma być.

O co tu chodzi? Otóż może się okazać, że na polecenie pracodawcy będziesz wykonywać pracę poza swoim stałym miejscem pracy, czyli właśnie tym miejscem, które zostało wskazane w umowie o pracę. Dla Ciebie oznacza to podróż służbową. Podróżą służbową jest właśnie wykonywanie pracy poza stałym miejscem pracy, na polecenie pracodawcy.

Pierwsza praca w życiu – jaki etat?

Kolejna ważna rzecz w umowie o pracę – wymiar czasu pracy. Po zawarciu umowy o pracę będziesz pracować np. na pełnym etacie, na pół etatu itp. Od razu też jedna uwaga – nie myśl, że praca na pełny etat to zawsze 8 godzin na dobę, a na pół etatu to zawsze 4 godziny na dobę. To tak nie działa.

Przede wszystkim jako pracownika obowiązywać Cię będą normy czasu pracy, wskazane w przepisie art. 129 §1 kodeksu pracy. Norma dobowa to 8 godzin pracy, norma średniotygodniowa to 40 godzin pracy. W praktyce może się jednak okazać, że pracodawca zatrudni Cię w równoważnym systemie czasu pracy, z dniówką wydłużoną do 12, 16 czy nawet (w ochronie) 24 godzin. Nie martw się jednak na zapas – nadal musisz pracować średnio 40 godzin tygodniowo.

Oznacza to, że jednego dnia pracujesz np. 12 godzin, ale następnego dnia już tylko 4, a do tego niektóre dni w tygodniu masz wolne. Pamiętaj, że sobota nie musi być dla Ciebie dniem wolnym od pracy. Równie dobrze Twój weekend to może być niedziela – poniedziałek. Wynika to ze wspomnianego powyżej art. 129 §1 kodeksu pracy – pracownik pracuje średnio 40 godzin tygodniowo w średnio pięciodniowym tygodniu pracy. Ta sobota jest dniem wolnym od pracy nie ustawowo. Ustawowo wolna jest niedziela, a oprócz tego jeszcze jeden dzień musi być wolny, skoro pracownik pracuje średnio 5 dni w tygodniu.

Do czasu pracy wrócimy jeszcze w naszych kolejnych wpisach. Wróćmy póki co do tematu: pierwsza praca w życiu – zawarcie umowy o pracę. Kolejny element umowy o pracę to dzień rozpoczęcia pracy. Pamiętaj, że dzień zawarcia umowy o pracę nie musi być tym dniem, w którym podejmiesz pracę. Pracodawca ma obowiązek skierować cię na badania wstępne w Zakładzie Medycyny Pracy oraz przeprowadzić szkolenie BHP. Dopiero po wykonaniu tych czynności, jeśli masz już za sobą badania wstępne do pracy oraz szkolenie BHP, pracodawca może dopuścić Cię do wykonywania pracy.

No i właśnie po to wskazuje się dzień rozpoczęcia pracy w umowie o pracę. Data zawarcia umowy może być dniem rozpoczęcia pracy, ale nie musi. Jeśli podpisujesz umowę o pracę np. 24 września, a dzień rozpoczęcia pracy wskazany w umowie o pracę to 1 października, to od 1 października stajesz się formalnie pracownikiem i zostajesz zatrudniony w pierwszej pracy w życiu.

Również od dnia 1 października podlegasz obowiązkowo ubezpieczeniom w ZUS. Napiszemy o tym więcej niebawem, ale gdyby zdarzyła się np. taka sytuacja: pierwsza praca w życiu i od razu choroba, to musisz mieć świadomość, że za czas takiej choroby w pierwszym miesiącu pracy niekoniecznie otrzymasz jakieś świadczenie.

W każdym razie – zawarłeś umowę o pracę. Umowa o pracę wskazuje rodzaj tej umowy (z reguły pierwsza praca w życiu to zatrudnienie na okres próbny). Umowa przewiduje określone stanowisko, wynagrodzenie, wymiar czasu pracy, miejsce pracy, wskazano w niej również dzień rozpoczęcia pracy.

Masz za sobą badania lekarskie i szkolenie BHP. Pracodawca dopuszcza Cię do wykonywania pracy. Rozpoczyna się twoja pierwsza praca w życiu. Od tego momentu mas szereg obowiązków, ale również i uprawnień. Pamiętaj, że pracodawca również ma szereg obowiązków, ale również i uprawnień.

Jako pracownik masz wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do zaleceń pracodawcy i wykonywać jego polecenia służbowe, jeśli dotyczą pracy. To bardzo ważne. Pamiętaj – masz prawo odmówić wykonania polecenia służbowego, które w ogóle nie dotyczy Twojej pracy (np. zostajesz zatrudniona w charakterze pracownika biurowego, a szef każe Ci odśnieżać). Więcej o tym pisaliśmy tutaj: Kiedy pracownik może odmówić wykonywania pracy.

Do twoich obowiązków należy nie tylko to, co masz w zakresie czynności. Masz obowiązek przestrzegać czasu pracy, ustalonego w zakładzie pracy, przestrzegać przepisów o usprawiedliwianiu nieobecności w pracy (jeśli zdarzy Ci się dłuższa nieobecność, poinformuj o tym pracodawcę najpóźniej drugiego dnia jej trwania, inaczej pracodawca może uznać, że miało miejsce porzucenie pracy), masz obowiązek dbać o mienie pracodawcy, przestrzegać zasad współżycia społecznego.

No dobrze. Zaczynasz swoją pierwszą pracę w życiu. Z pewnością zastanawiasz się nad wieloma kwestiami – urlop w pierwszej pracy, choroba w pierwszym miesiącu zatrudnienia itp. Wszystko to omówimy niebawem w naszych kolejnych artykułach.

A ty musisz pamiętać, że pierwsza praca w życiu czy pierwsza umowa o pracę to dopiero początek Twojej kariery zawodowej. Przed Tobą jeszcze wiele wyzwań, zdobywania doświadczenia i wiedzy. Może się też okazać, że szybko tę pracę stracisz, z różnych względów. Pamiętaj, że jeśli pracowałeś na etacie za mniej niż pensję minimalną, czy też krócej niż 12 miesięcy, nie przysługuje zasiłek dla bezrobotnych.

A może to Tobie jednak się nie spodoba i sam zdecydujesz, że odchodzisz? Poczytaj, jak pracownik może rozwiązać umowę o pracę.

A jeśli cały czas masz ochotę na zdobywanie nowej wiedzy i doświadczenia, rzuć okiem na nasze kursy online – może któryś z nich uznasz za przydatny. Temat pierwszej pracy w życiu będziemy kontynuować niebawem – opiszemy urlop w pierwszej pracy oraz kwestię roszczeń pracowników w związku z wynagrodzeniem.

Skomentuj

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.