Reklama

Prawo rodzinne
| .
3 czerwca 2021 11:12

Podział majątku po rozwodzie

Podział majątku po rozwodzie bywa czasem mocno problematyczny. Żadna ze stron nie chce odpuścić, sprawy sądowe o podział majątku przeciągają się. Majątek po rozwodzie czeka na podział I w zasadzie żadna ze stron nie może z niego korzystać tak, jak by chciała. Podział majątku po rozwodzie nie oznacza, że wszystko, co w trakcie małżeństwa strony nabyły, jest dzielone po równo.

W chwili zawarcia związku małżeńskiego, jeśli nie zostanie podpisania intercyza, powstaje wspólność majątkowa. To oznacza, że wszystkie dobra materialne, m.in. nabyte nieruchomości i ruchomości, zarobki, oszczędności oraz inne dochody stają się własnością obojga małżonków. Duże znaczenie ma to szczególnie w przypadku rozwodu, ponieważ w takiej sytuacji podział majątku może być bardzo skomplikowaną operacją. Podział majątku po rozwodzie – ile kosztuje i co warto wiedzieć?

Majątek wspólny a majątek osobisty

Wspólność majątkowa oznacza, że małżonkowie wspólnie odpowiadają za kwestie finansowe, gromadzą oszczędności oraz utrzymują gospodarstwo domowe. W takim przypadku nie ma znaczenia to, że jedno z małżonków nie pracuje. Wszystko to, co zarobi druga osoba, wchodzi w skład majątku wspólnego. Obejmuje on w szczególności:

podział majątku po rozwodzie
  • wynagrodzenia za pracę, dochody z działalności gospodarczej albo innej zarobkowej działalności,
  • dochody ze wspólnego majątku oraz osobistego małżonków,
  • świadczenia socjalne.

Wspólność majątkowa nie obejmuje majątku osobistego małżonków. W tym przypadku mowa o wszystkich dobrach, jakie dana osoba posiadała przed zawarciem małżeństwa:

  • dziedziczone albo otrzymane w darowiźnie, jeżeli spadkodawca nie zaznaczył, że przekazuje je obojgu małżonkom,
  • przedmioty, które zostały nabyte jeszcze w stanie panieńskim/kawalerskim,
  • przedmioty, które służą tylko do zaspokajania potrzeb osobistych jednego z małżonków, np. ubrania,
  • środki, które uzyskane zostały z odszkodowania za uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia albo wypłacone w charakterze zadośćuczynienia za krzywdę,
  • środki uzyskane z praw autorskich i pokrewnych oraz prawa własności przemysłowej itp.,
  • nagrody za osobiste osiągnięcia.

Głównym problemem przy podziale majątku jest zatem określenie, co wchodzi w skład majątku wspólnego. W tym przypadku rozstrzygnięcia bardzo rzadko są oczywiste. Podział majątku po rozwodzie może przysporzyć zatem sporo problemów. W praktyce po wielu latach trwania związku małżeńskiego trudno jest określić, kto i w jaki sposób dołożył się np. do kupna samochodu.

Podział majątku po rozwodzie – od czego zacząć?

Ustrój wspólności majątkowej charakteryzuje się niemożnością dokonania podziału dóbr materialnych oraz funduszy. Dlatego też pierwszym krokiem do podziału majątku jest zniesienie istniejącej współwłasności.

Pisaliśmy m.in. Ile kosztuje adwokat przy rozwodzie

Wspólność majątkowa ustaje z mocy prawa z chwilą ustania związku małżeńskiego. Tak się dzieje w przypadku śmierci jednego z małżonków, unieważnienia małżeństwa albo rozwodu. Skutek ten wiąże się także z orzeczeniem separacji albo ogłoszeniem upadłości jednego z małżonków. Małżonkowie mogą też dokonać umownego podziału zniesienia wspólności majątkowej, poprzez zawarcie intercyzy.

podział majątku po rozwodzie

Jak podzielić majątek po rozwodzie?

Podział majątku po rozwodzie polega na wyjściu ze współwłasności, która utworzyła się przez wspólne nabywanie przez małżonków różnych rzeczy i praw. Można to zrobić sądownie (w przypadku gdy małżonkowie nie są w stanie się porozumieć), ale możliwy jest także podział majątku u notariusza

W przypadku postępowania sądowego niezależnie od jego trybu, strony muszą się zastanowić w jaki sposób chcą podzielić majątek, a to następnie przekładane jest na treść wniosku o podział albo umowy. Jest kilka sposobów na wyjście ze współwłasności:

  • przyporządkowanie każdemu z małżonków określonych rzeczy, których każde z nich zostaje jedynym właścicielem, np. żona będzie właścicielem domu, z kolei mąż mieszkania, a gotówka podzielona zostaje na pół,
  • postanowienie, że jeden małżonek otrzymuje jakiś składnik majątku na wyłączność, jednak musi spłacić drugą stronę, np. mąż zostaje wyłącznym właścicielem mieszkania, jednak musi zapłacić żonie połowę jego wartości,
  • sprzedaż wszystkich składników majątku wspólnego i podzielenie się pieniędzmi.

W praktyce podział majątku po rozwodzie dokonywany jest przez pierwszy lub drugi sposób, przy czym te umowy zazwyczaj są dużo bardziej skomplikowane i obszerniejsze, zwłaszcza jeśli w majątku wspólnym jest dużo składników. W takim przypadku często ustala się sposoby spłat, np. w ratach oraz jeśli małżonkowie mają wspólne kredyty. Pomoc adwokata przy podziale majątku zdecydowanie ułatwi załatwienie sprawy. 

Adwokat do podziału majątku powinien mieć doświadczenie w tego typu sprawach, zwłaszcza jeżeli konkretny przypadek jest nieoczywisty i skomplikowany. Profesjonalny pełnomocnik nie jest emocjonalnie zaangażowany w negocjacje, dzięki czemu płynnie ustala zasady podziału oraz sporządza wniosek albo projekt umowy o podział majątku. Pełnomocnik dodatkowo wyjaśni klientowi jakie istnieją w danym przypadku możliwości oraz jakie skutki prawne będzie miała dana czynność.

Podział majątku a rozdzielność majątkowa

Wspólność majątkowa ustaje wraz z chwilą wydania wyroku rozwodowego. Jednak istnieje jeszcze inna możliwość, która upoważnia małżonków do podzielenia majątku wspólnego – rozdzielność majątkowa, którą można sporządzić w postaci aktu notarialnego. Dopuszczalna jest także forma pisemna, o ile w skład majątku nie wchodzi nieruchomość.

podział majątku po rozwodzie

Rozdzielność majątkowa obowiązywać może od początku małżeństwa albo być wprowadzona podczas trwania związku małżeńskiego. Decydując się na rozdzielność majątkową w trakcie małżeństwa, strony mogą dokonać także podziału dotychczasowego wspólnego majątku. Podział ten polegać może np. na przyznaniu jednemu z małżonków nieruchomości, a drugiemu udziałów w spółkach.

Małżonkowie nie mają obowiązku dzielenia całego majątku wspólnego. Mogą wykonać podział jedynie najważniejszych dla nich aktywów.

Rozdzielność majątkowa podczas trwania małżeństwa oraz ustanie wspólności majątkowej na skutek orzeczenia rozwodu powoduje, że każda ze stron zachowuje zarówno majątek nabyty przez zawarciem umowy majątkowej (rozwodem), jak i majątek później nabyty. Oprócz tego każdemu z małżonków przysługuje udział w majątku wspólnym, który można podzielić sądownie albo polubownie.

Obie strony mają równe udziały we wspólnym majątku, a jedynie z ważnych względów każdym z małżonków może żądać, aby podział majątku nastąpił z uwzględnieniem stopnia, w jakim każdy z nich przyczynił się do jego powstania. Uwaga ta jednak nie dotyczy sytuacji, kiedy w zawartej pomiędzy małżonkami umowie majątkowej, kwestia ta uregulowana została w inny sposób, a ta regulacja nie jest dotknięta wadą prawną.

Kiedy podział majątku po rozwodzie nie będzie równy?

Majątek małżonków co do zasady dzieli się równo. Jednak z ważnych powodów każdy małżonek może żądać, żeby podział majątku wspólnego nastąpił z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z małżonków przyczynił się do jego powstania. Ważne powody w tym przypadku oznaczają przyczyny, które spowodowały nieprzyczynianie się przed jednego małżonka do tworzenia majątku w rozmiarze, który odpowiadałby jego możliwościom zarobkowym.

Pisaliśmy m.in. Jak się przygotować do sprawy rozwodowej

Z takim żądaniem wystąpić mogą także spadkobiercy małżonka zmarłego, jeśli spadkodawca wytoczył przed śmiercią powództwo o rozwód, separacje albo unieważnienie małżeństwa. Przykładem może być trwonienie majątku, długotrwała i faktyczna separacja, narkomania, alkoholizm, hazard. W niektórych przypadkach taki małżonek może nawet być całkowicie pozbawiony sowiego udziału we wspólnym majątku.

Dochody a praca w gospodarstwie domowym

Przyczynianie się do powstawania wspólnego majątku to nie jedynie wznoszenie aktywów, ale również oszczędzanie wydatków. Majątek tworzy się poprzez dostarczanie dochodów z wynagrodzenia, ale także w drodze dziedziczenia, darowizny przedmiotów czy zapisu.

Ocena, w jakim stopniu małżonkowie przyczyniają się do tworzenia majątku wspólnego, uwzględnia również nakład osobistej pracy przy wychowywaniu dzieci oraz we wspólnym, domowym gospodarstwie. Znaczenie ma wykonywanie obowiązków domowych, ale również fakt uchylania się od nich przez któregoś z małżonków w takim stopniu, że ciężar wychowywania dzieci oraz pracy w domu spoczywał wyłącznie na jednej stronie. 

Co musi udowodnić wnioskodawca?

Jeśli wnioskodawca żąda ustalenia nierównych udziałów we wspólnym majątku, to musi zgłosić je w toku postępowania albo w oddzielnym powództwie. Nie można jednak żądać tego po ustaleniu podziału majątku. 

podział majątku po rozwodzie

Ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym nie może dotyczyć tylko niektórych jego składników. Żądanie obejmować może jedynie cały majątek. Strona, która występuje z takim żądaniem musi udowodnić, że zostały spełnione ustawowe przesłanki. Dowody nie mogą jedynie obejmować zbyt niskiej staranności o powiększenie majątku. Roszczenie to podlega 10-letniemu okresowi przedawnienia. 

Podział majątku po rozwodzie – wymagane dokumenty

Aby dokonać sądowy podział majątku, małżonkowie muszą przygotować odpowiedni wniosek, a następnie złożyć go do właściwego sądu rejonowego. Wniosek o podział majątku wspólnego to pismo procesowe, dlatego też powinno zawierać kilka podstawowych elementów:

  • imiona i nazwiska obojga małżonków,
  • oznaczenie sądu, do którego jest kierowane pismo,
  • miejsce zamieszkania stron,
  • numer PESEL osoby wnioskującej,
  • tytuł: Wniosek o podział majątku wspólnego małżonków,
  • podpis osoby wnioskującej.

We wniosku trzeba dokładnie określić wartość majątku wspólnego oraz której stronie mają przypaść poszczególne składniki. Jakie dokumenty przy podziale majątku? Należy przygotować także odpis orzeczenia sądu, z którego wynika, że między małżonkami wspólność majątkowa ustała albo wypis aktu notarialnego, który dokumentuje ustanowienie rozdzielności majątkowej.

Rozwód z orzeczeniem o winie a podział majątku

Zazwyczaj sprawy o podział majątku prowadzone są po zakończeniu sprawy rozwodowej, dlatego wiele osób może zastanawiać się, czy orzeczenie winy wpływa na podział majątku? Oczywiście bez względu na orzeczenie winy albo rozwód za porozumieniem stron, małżonkowie mogą skierować sprawę do sądu albo zawrzeć ugodę. Podział majątku po rozwodzie z orzeczeniem winy przebiega w taki sam sposób jak po rozwodzie bez orzekania winy.

Małżonek, który ponosi winę za rozpad pożycia małżeńskiego ma identyczne prawo do części majątku jak małżonek, który nie został uznany winnym. Istnieje jednak jeden wyjątek – jak wyżej wspomniano – sąd może ustalić nierówne podziały w przypadku, gdy przyczyną rozpadu małżeństwa były kwestię finansowe, np. hazard.

Co z długami po rozwodzie?

Warto wspomnieć, że podział majątku obejmuje wyłącznie aktywa, nie dotyczy pasywów, czyli długów. Warto o tym pamiętać zwłaszcza w sytuacji, kiedy głównym składnikiem majątku jest nieruchomość, która obciążona jest kredytem hipotecznym. Małżonkowie odpowiadają za kredyt solidarnie i sąd nie może zwolnić któregokolwiek z nich z obowiązku spłaty zobowiązania, nawet jeżeli w ramach podziału nieruchomości uzyska jeden z byłych małżonków. 

podział majątku po rozwodzie

Aby zwolnić jednego małżonka ze spłaty kredytu, niezbędna jest współpraca ich obojga razem z instytucją bankową. W takim przypadku warto zadbać o takie rozwiązanie kwestii kredytu hipotecznego, aby nie zostać bez nieruchomości i ze spłatą zobowiązania przez kolejne kilkanaście lat.

Rodzaje długów a rozwód

To jak sprawa przedstawia się w kwestii długów po rozwodzie, uzależnione jest od rodzaju zobowiązania. Wyróżnia się następuje rodzaje długów w małżeństwie:

  • zaciągnięte przez oboje małżonków, w których roszczeń można dochodzić od obu stron, zarówno z majątku wspólnego jak i osobistego każdego z nich,
  • zaciągnięte przez jedną ze stron, jednak za zgodą drugiej – w takim przypadku wierzyciel może dochodzić roszczeń ze wspólnego majątku i osobistego dłużnika, ale nie z majątku osobistego drugiego małżonka,
  • zaciągnięte przez jedną ze stron bez zgody drugiej – w takiej sytuacji jeżeli umowa pożyczki przekracza kwotę 5000 zł, to może ona zostać uznana za nieważną; w przypadku mniejszych kwot zaspokojenie długu odbywa się z osobistego majątku dłużnika, jego wynagrodzenia albo innej działalności zarobkowej itp.; w takim przypadku tytuł wykonawczy wystawiony może zostać wyłącznie przeciwko dłużnikowi,
  • zaciągnięte przed utworzeniem się wspólności majątkowej albo na poczet osobistego majątku dłużnika – w takiej sytuacji ściąganie wierzytelności odbywa się tak samo, jak w powyższym punkcie.

Kredyt hipoteczny a rozwód

Jak przedstawia się kwestia mieszkania na kredyt, które zostało kupione przez obie strony? Dla banku ważne jest to, czy kredyt zaciągany jest przez parę bez ślubu czy małżeństwo, jednak skutki w obu przypadkach są takie same. Jako małżeństwo mieszkanie lub dom nabywany jest w ramach wspólnoty majątkowej, czyli każdy ma 50% udziałów i w rezultacie dwie osoby ponoszą finansową odpowiedzialność za kredyt.

Pisaliśmy m.in. Konsolidacja kredytu

Skoro oboje małżonków wyraziło zgodę na zaciągnięcie zobowiązania, to oboje odpowiedzialni są za jego spłatę.

Co z kredytem przy podziale majątku? W przypadku rozwodu, instytucja bankowa nie udzieli zgody na podział kredytu. Nie może być takiej sytuacji, że w przypadku rozwodu dojdzie do niespłacania kredytu hipotecznego przez jednego z małżonków, bo np. uzna ona, że nie chce już zajmować mieszkania. W świetle prawa bankowego odpowiedzialność za kredyt po rozwodzie pozostanie po obu stronach.

Rozwiązaniem może być przejęcie kredytu hipotecznego przez jednego z byłych małżonków, który pozostanie właścicielem mieszkania po rozwodzie. Aby tego dokonać, musi złożyć nowy wniosek do banku razem z wszystkimi wymaganymi dokumentami, analityk bankowy sprawdzi jego zdolność kredytową do samodzielnego spłacania kredytu. Jeżeli decyzja będzie negatywna, to odpowiedzialność kredytowa w dalszym ciągu pozostanie po obu stronach.

podział majątku po rozwodzie

W przypadku udzielenia kredytu osobom o niskich dochodach, prawdopodobnie będzie problem z tym, aby przyznać spłatę jednemu z nich. 

Bardziej pewną oraz szybszą metodą podziału kredytu w takim przypadku jest sprzedaż nieruchomości. Uzyskane środki zostaną przeznaczone na spłatę kredytu, a pozostałymi małżonkowie mogą się podzielić.

Podział majątku po rozwodzie a długi

Sprawa rozwodowa zazwyczaj nie rozstrzyga o podziale majątku. Zwykle dokonuje się tego na oddzielnej rozprawie. W trakcie takiej sprawy rozlicza się wszystkie wspólne długi, które spłacane były w czasie między ustaniem wspólności majątkowej, a uprawomocnieniem się wyroku o podział majątku. Może zdarzyć się tak, że sprawa o podział majątku wyznaczona została na długo po zamknięciu sprawy rodowodowej.

Przykładowo – jeden z małżonków po rozwodzie spłacał wspólne długi albo dług drugiej strony, na który się zgodził i był za niego solidarnie odpowiedzialny. Taki spłacony dług po rozwodzie można rozliczyć na sprawie o podział wspólnego majątku. Nie ma jednak możliwości rozliczenia długów, które nie zostały jeszcze spłacone.

Co z długami po rozwodzie? W przypadku spłacenia wspólnego długu, małżonek może żądać zwrotu części wpłaty proporcjonalnie do wysokości udziałów we wspólnym majątku, czyli zwykle 50%. Takie rozliczenie jest możliwe wyłącznie na rozprawie o podział majątku, ponieważ w terminie późniejszym nie można wrócić do tego typu długów i dokonać rozliczenia.

W sytuacji, kiedy małżonek zaciągnął dług podczas trwania wspólnoty majątkowej i środki z niego zostały przeznaczone na poczet wspólnego majątku, to ten dług również może rozliczyć po rozwodzie. Możliwość taka nie istnieje w przypadku, kiedy środki z kredytu przeznaczone zostały na zaspokojenie potrzeb rodziny, chyba że przyczyniły się do zwiększenia wartości wspólnego majątku, np. przeznaczone zostały na remont wspólnego mieszkania, co znacznie zwiększyło jego wartość.

Jak podzielić majątek firmy po rozwodzie?

Podział majątku przedsiębiorcy, który prowadzi jednoosobową działaność gospodarczą uzależniony jest od tego, czy została ona założona w trakcie trwania małżeństwa, czy przed jego zawarciem oraz jaki ustrój majątkowy mieli małżonkowie.

Działalność założona w trakcie trwania związku małżeńskiego

W przypadku takiej działalności dokonywać można swobodnych przesunięć pomiędzy majątkiem działalności a osobistym bądź wspólnym, np. samochód może być wykorzystywany zarówno w pracy, jak i do celów rodzinnych. 

Majątek przedsiębiorstwa stanowi współwłasność małżeńską i nie ma znaczenia czy firmę prowadzi jeden czy oboje małżonków, ponieważ:

  • wszystkie zyski stanowią dochód wchodzący w skład wspólnego majątku,
  • wszystko co zostanie zakupione z zysku działalności wchodzi w skład majątku wspólnego,
  • wszystko co zostanie zakupione na użytek przeziębienia, objęte jest wspólnością majątkową.

Podział majątku po rozwodzie obejmuje również podział majątku firmy i bez znaczenia ma w tym przypadku fakt, że na barkach wyłącznie jednego z małżonków spoczywał trud i zaangażowanie w prowadzenie firmy.

podział majątku po rozwodzie

Działaność gospodarcza założona przed zawarciem związku małżeńskiego – z intercyzą od momentu zawarcia małżeństwa

W takim przypadku składniki tworzące przedsiębiorstwo są wyłączną własnością przedsiębiorcy i nie wchodzą w skład dzielonego majątku.

Od zasady tej jest jednak jeden wyjątek. Jeżeli działalność ta dofinansowywana była ze środków wspólnych, składniki majątku w ten sposób nabyte, podlegają podziałowi. Jeśli przedsiębiorca kupuje maszyny, urządzenia albo wyposażenie ze wspólnego majątku, np. że sprzedaży wspólnego samochodu, to wszystko to podlega podziałowi.

Pisaliśmy m.in. bezpłatna pomoc prawna dla kobiet

W praktyce oznacza to, że majątek działalności podzielony jest na to co zakupione zostało z majątku wspólnego oraz to, co zakupione zostało z majątku osobistego przedsiębiorcy w trakcie trwania małżeństwa.

Podział majątku po rozwodzie – ile kosztuje?

W razie sporu małżonków, jedyną drogą do podziału majątku jest sprawa w sądzie. Sąd pomaga w rozpoznaniu co wchodzi w skład majątku wspólnego, w jaki sposób go podzielić oraz jaka jest jego wartość. Sąd ma za zadanie precyzyjnie wycenić wszystkie składniki wchodzące w skład majątku wspólnego – nieruchomość, samochody, papiery wartościowe czy meble.

Zazwyczaj w tym przypadku korzysta z opinii biegłego, co związane jest z dodatkowymi kosztami. Jeżeli małżonka nie stać na koszty dodatkowe, może wystąpić o zwolnienie z kosztów sądowych. Oświadczenie takie złożyć można na każdym etapie postępowania.

Ile kosztuje podział majątku po rozwodzie?

Składając wniosek o podział majątku po rozwodzie, należy dołączyć dowód na uciszenie opłaty sądowej, która wynosi 1000 zł. Dużo niższa kwota będzie w przypadku zgodnego wniosku o podział majątku, bo 300 zł. Zgodny wniosek to taki, w którym obie strony sporządziły plan spłaty, czyli osiągnęły porozumienie co do składników majątku wspólnego, jego podziału.

Zatem zgodny podział majątku zmniejsza koszty oraz skraca czas postępowania. Szczególnie, że koszty sądowe podziału majątku to nie tylko opłata wniosku, ale również pracy biegłego sądowego, który pomaga wycenić majątek. Zależnie od skali i charakteru jego pracy, koszt może wynosić od kilkuset, nawet do kilku tysięcy złotych.

Koszty podziału majątku obejmują również pełnomocnika. Uzależnione są one od rodzaju i stopnia zawiłości sprawy oraz wymaganego nakładu pracy radcy prawnego albo adwokata.

Ile trwa sprawa o podział majątku po rozwodzie?

Długość sprawy o podział majątku uzależniona jest od stopnia jej skomplikowania, ilości składników majątku oraz zgodności stron co do jego podziału. W przypadku braku sporu taka sprawa może zakończyć się na jednym albo dwóch posiedzeniach sądu. Natomiast w przypadku poważnego sporu oraz konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego, sprawa o podział majątku w najgorszym przypadku może trwać nawet kilka lat.

Podział majątku po rozwodzie a dziedziczenie

Po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego, małżonkowie stają się obcymi ludźmi dla siebie, zatem zostają pozbawieni prawa do dziedziczenia po sobie. W takim przypadku jedynym wyjątkiem jest spisanie testamentu, który posiada moc prawną nawet po rozwodzie. Jeżeli w testamencie zawarte jest imię i nazwisko byłego małżonka, to nawet po ustaniu związku małżeńskiego, zachowuje on prawo do dziedziczenia.

Podział majątku po rozwodzie może okazać się nie lada wyzwaniem. Z tego względu warto dobrze się do niego przygotować, aby nie zostać z niczym. Dużą rolę odgrywają w tym przypadku dowody, chociażby na pracę niezarobkową, np. w gospodarkę domowym. Dzięki temu można uniknąć próby zagarnięcia większości majątku przez drugą stronę, co w praktyce bardzo często się zdarza.

Podziel się

Dodaj komentarz

Ostatnie wpisy

Ta strona korzysta z ciasteczek aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie ze strony oznacza, że zgadzasz się na ich użycie.

Czytaj więcej