pensja w pierwszej pracy

Pensja w pierwszej pracy – ile można zarobić w pierwszej pracy?

Pensja w pierwszej pracy i to, ile można zarobić w pierwszej pracy zależy od tylu czynników, że nie da się jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Pensja w pierwszej pracy to może być zarówno minimalne wynagrodzenie za pracę (pracodawca co do zasady nie może zapłacić Ci mniej – pisaliśmy o tym szerzej tutaj: czy pracodawca może płacić mniej niż minimalną), jak i kwoty rzędu kilkunastu tysięcy złotych.

Kontynuujemy temat z naszego wpisu z serii „Pierwsza praca w życiu”. Omówiliśmy już samo zawarcie pierwszej umowy o pracę w życiu, omówiliśmy urlop wypoczynkowy w pierwszej pracy w życiu, teraz czas na pensję w pierwszej pracy w życiu. Pensja w pierwszej pracy i to, ile można zarobić w pierwszej pracy zależą również od składników samego wynagrodzenia. Na wynagrodzenie pracownika nie musi składać się jedynie pensja zasadnicza. Do tego dochodzi szereg różnych obowiązkowych i dobrowolnych składników.

Te obowiązkowe składniki wynagrodzenia pracodawca musi Ci wypłacić – choćby wynagrodzenie za nadgodziny, dodatek za pracę w porze nocnej itp. Z kolei te dobrowolne może kształtować wedle własnego uznania, przy czym musi oczywiście pamiętać o zakazie dyskryminacji w wynagradzaniu (nie dotyczy to premii uznaniowej, o której pisaliśmy więcej tutaj: premia uznaniowa i premia regulaminowa – różnice).

Pensja w pierwszej pracy i to, ile można zarobić w pierwszej pracy zależą również od wymiaru etatu, w jakim jesteś zatrudniony. Takich czynników, od których zależy wysokość pensji w pierwszej pracy jest wiele, głównie jednak pensja w pierwszej pracy i Twoje zarobki w pierwszej pracy w życiu zależą przede wszystkim od rodzaju tej pracy.

Jeśli twoja pierwsza praca w życiu to proste prace biurowe, niewymagające specjalnych kwalifikacji, to oczywistym jest, że zarobki nie będą wysokie. Ile zarabia pracownik biurowy – z reguły na tych najniższych szczeblach zarabia niewiele, ale nie oznacza to, że praca biurowa nie jest doceniana. Pracownicy biurowi na wyższych kierowniczych stanowiskach również zarabiają po kilkanaście tysięcy złotych, a czasem nawet i więcej. Sama praca biurowa to bowiem bardzo szerokie pojęcie, mieszczące w sobie dziesiątki różnych rodzajów prac.

Omówmy teraz temat pensji w pierwszej pracy – najpierw ogólnie, zwracając uwagę na rzeczy nieoczywiste, a potem omówimy konkretne składniki wynagrodzenia z uwzględnieniem tych, które na pewno Ci się w pierwszej pracy należą, a które pracodawca może, ale nie musi Ci wypłacić i od czego to zależy.

Pensja w pierwszej pracy – wynagrodzenie zasadnicze, obowiązkowe i dobrowolne składniki wynagrodzeń

Podpisując umowę o pracę zgadzasz się na wykonywanie określonych prac za określone wynagrodzenie, pod kierownictwem pracodawcy, w miejscu i czasie przez niego wskazanym. To wynagrodzenie w umowie określone może być zarówno w stawce miesięcznej, np. 3000 zł brutto za miesiąc, jak i w stawce godzinowej, np. 25 zł/godzina brutto albo jeszcze inaczej.

Samych bowiem systemów wynagradzania, jakie pracodawca może stosować w swoim zakładzie pracy jest kilka. W każdym razie pensja w pierwszej pracy, którą wskazano jako jeden z elementów umowy o pracę, to nie jest jeszcze wszystko, co potencjalnie wypłaci Ci pracodawca. Załóżmy, że masz pensję zasadniczą w kwocie stałej miesięcznej, np. wskazane 3000 zł brutto.

Uwaga – jeśli w umowie o pracę wskazano kwotę wynagrodzenia, ale bez określenia, czy jest to kwota netto czy brutto, przyjmuje się, że wskazano kwotę brutto. Zwróć na to uwagę, różnica między brutto a netto to w pensji w pierwszej pracy kwota rzędu kilkuset złotych. O różnicy między brutto a netto pisaliśmy szerzej w naszym artykule: ile pracownik kosztuje pracodawcę – przeczytaj i zobacz, jakie są różnice i ile tak naprawdę zarobisz na rękę z kwoty brutto.

A żeby Ci to teraz zobrazować, jak może wyglądać pensja w pierwszej pracy

Załóżmy, że Twoja pensja w pierwszej pracy to wspomniane 3000 zł brutto. Jak myślisz, ile dostaniesz na rękę? Na pewno nie 3000 zł – od tej kwoty pracodawca nalicza listę płac, a na niej składki ZUS i podatek, które musi z Twojej pensji brutto potrącić. No i okazuje się, że z tych 3000 zł brutto otrzymasz na rękę 2202,72 zł.

No chyba, że masz mniej niż 26 lat i korzystasz ze zwolnienia Zerowy PIT dla młodych. Wówczas Twoje wynagrodzenie nie podlega opodatkowaniu, a więc Twoja pensja w pierwszej pracy w kwocie 3000 zł brutto pozwoli Ci realnie otrzymać na rękę kwotę 2355,72 zł.

Jak widzisz, sama kwota brutto niewiele jeszcze mówi. W każdym razie, jeśli dopiero zaczynasz karierę zawodową, podejmujesz pierwsze zatrudnienie w życiu, to nie musisz oczywiście znać mechanizmów naliczania wynagrodzeń, ale musisz mieć świadomość, że pensja brutto nie równa się pensja netto. Tak z ciekawości, jeśli interesuje Cię ten mechanizm to rozliczenie wynagrodzenia od brutto do netto znajdziesz w tych artykułach:

Zakładamy, że twoja pierwsza praca w życiu to praca na etacie – jeśli twoja pierwsza aktywność zawodowa to umowa zlecenia, a do tego masz status ucznia lub studenta, masz mniej niż 26 lat, to wynagrodzenie z umowy zlecenia jest zwolnione ze składek ZUS oraz podatku, a więc w tym wypadku faktycznie twoja pensja w pierwszej pracy w życiu brutto = netto. Jedna uwaga – dotyczy to również słuchacza szkoły policealnej. Pisaliśmy o tym szerzej tutaj: szkoła policealna a składki ZUS.

Dobrze. Omówmy teraz te obowiązkowe i dobrowolne składniki wynagrodzeń, na które możesz liczyć w pierwszej pracy w życiu. Mamy już za sobą pensję zasadniczą. Jako pracownik – osoba zatrudniona w stosunku pracy, masz prawo do tzw. wynagrodzeń gwarancyjnych. Są to składniki wynagrodzenia, które przysługują Ci niezależnie od tego, czy wykonujesz pracę, czy nie.

Takim przykładem gwarancyjnego składnika wynagrodzenia jest wynagrodzenie urlopowe. Zgodnie z art. 172 kodeksu pracy za czas urlopu pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, jakie by otrzymał, gdyby w tym czasie pracował. Urlop wypoczynkowy jest płatny – nie wykonujesz pracy, ale wynagrodzenie Ci się należy. Oczywiście musisz pamiętać, że urlop wypoczynkowy w pierwszej pracy w życiu należy Ci się dopiero z upływem miesiąca pracy.

Podobnie będzie, jeśli się rozchorujesz – jako osoba niezdolna do pracy z powodu choroby przebywasz na zwolnieniu lekarskim. Pracodawca wypłaci ci tzw. wynagrodzenie chorobowe za pierwsze 33 dni choroby w roku, a od 34 dnia choroby w roku zasiłek chorobowy wypłaci Ci ZUS.

I tu również jedna uwaga – jeśli to twoja pierwsza praca w życiu, a rozchorujesz się od razu w pierwszym miesiącu zatrudnienia, to może się okazać, że obowiązuje Cię tzw. okres wyczekiwania – 30 dni obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego musi upłynąć, aby pracownik nabył prawo do wynagrodzenia chorobowego czy zasiłku. A te 30 dni liczymy oczywiście od dnia zawarcia umowy o pracę albo dnia rozpoczęcia pracy, jeśli jest inny niż data zawarcia umowy o pracę.

Pensja w pierwszej pracy to nie tylko wynagrodzenie zasadnicze, ale również premie, prowizje, dodatki – szereg składników, do których możesz mieć prawo, ale nie musisz. Z reguły zarobki w pierwszej pracy to pensja zasadnicza, ale przed jednym musimy Cię przestrzec.

Od razu jedna uwaga – może się okazać, że Twój pracodawca zaproponuje Ci takie rozwiązanie, że wynagrodzenie zasadnicze będziesz mieć zapisane w umowie np. w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę (więcej o tym znajdziesz tutaj: minimalne wynagrodzenie 2021), a resztę pracodawca płaci pod stołem. Nie zgadzaj się na to – szkoda nerwów i obaw o potencjalne konsekwencje w związku z niezapłaconym podatkiem itp.

Premie, prowizje, dodatki do wynagrodzenia i inne składniki mogą być zapisane zarówno w umowie o pracę, jak i w regulaminie wynagradzania, informacji o warunkach zatrudnienia czy w innym dokumencie. Regulamin wynagradzania nie jest obowiązkowy w każdym zakładzie pracy – wdraża go obowiązkowo co do zasady pracodawca, zatrudniający co najmniej 50 pracowników. Jeśli natomiast w Twoim zakładzie pracy funkcjonuje regulamin wynagradzania, pracodawca ma obowiązek zapoznać Cię z nim.

Co ważne, te dodatkowe składniki wynagrodzenia powinny zostać precyzyjnie unormowane. Pensja w pierwszej pracy musi być precyzyjnie określona, podobnie jak w każdej kolejnej. Chodzi o to, aby nie było wątpliwości, czy dany składnik wynagrodzenia ma charakter roszczeniowy (czy pracodawca ma obowiązek wypłacić Ci go, jeśli spełniasz wszystkie warunki do jego otrzymania), a po drugie precyzyjne zdefiniowanie składników wynagrodzenia ma znaczenie dla ewentualnego wliczania ich albo niewliczania do podstawy innych składników.

Musisz mieć bowiem świadomość, że jeśli np. rozchorujesz się, pójdziesz na zwolnienie lekarskie, a pracodawca będzie miał obowiązek wypłacić Ci wynagrodzenie chorobowe, to czy w podstawie tego wynagrodzenia znajdą się te premie, prowizje i inne składniki, czy nie. Jeśli nie, to wynagrodzenie chorobowe będzie odpowiednio niższe, ale te dodatkowe składniki wynagrodzenia pracodawca powinien wypłacić Ci bez względu na chorobę.

Pensja w pierwszej pracy to również obowiązkowe składniki, do których zachowujesz prawo i które pracodawca musi Ci wypłacić. Chodzi tu o np. wynagrodzenie za pracę w nadgodzinach czy dodatek za pracę w porze nocnej. Ten ostatni liczony jest co do zasady od pensji minimalnej, jeśli zatem pensja w pierwszej pracy to w Twoim przypadku pensja minimalna, dodatek za pracę w porze nocnej liczony jest po prostu od Twojej pensji zasadniczej.

Może się okazać, że na polecenie pracodawcy będziesz pracować w nadgodzinach. Co do zasady nie masz możliwości, aby odmówić pracy w nadgodzinach – chyba, że jesteś w ciąży albo jesteś osobą niepełnosprawną i lekarz nie wyraził zgody na pracę w nadgodzinach. Tutaj szerzej, kiedy pracownik może odmówić wykonywania pracy, w każdym razie praca w nadgodzinach, jeśli spełnione są kodeksowe przesłanki do jej polecenia, to Twój obowiązek.

Oczywiście za taką pracę w nadgodzinach masz prawo do wynagrodzenia, a jeśli za pracę w nadgodzinach pracodawca nie oddaje Ci czasu wolnego, to płaci jeszcze dodatki za pracę w nadgodzinach, odpowiednio 50% i 100% wartości jednej godziny.

W ogóle o czasie pracy w pierwszej pracy w życiu napiszemy szczegółowo już niebawem, ale już teraz zapamiętaj – praca w nadgodzinach, praca w soboty, niedziele czy nawet święta to co do zasady Twój obowiązek, jeśli dostaniesz takie polecenie służbowe, a praca ta jest związana z koniecznością prowadzenia akcji ratowniczej czy po prostu w związku ze szczególnymi potrzebami pracodawcy.

Musisz mieć też świadomość, że twoja pensja w pierwszej pracy może ulegać pomniejszeniu nie tylko o składki ZUS i podatek. Zgodnie z art. 80 kodeksu pracy wynagrodzenie należy się tylko za pracę wykonaną, a za okres jej niewykonywania tylko wtedy, gdy przepisy tak stanowią. Może się zatem okazać, że jeśli np. zdarzy Ci się niedopracowanie godzin pracy, czyli np. wychodzisz z pracy wcześniej, a wyjścia prywatnego nie odpracujesz, Twoja pensja w pierwszej pracy za ten miesiąc zostanie pomniejszona i w rezultacie może wynieść nawet mniej niż pensja minimalna.

Kolejna rzecz – art. 82 kodeksu pracy, zgodnie z którym za wadliwe wykonanie z winy pracownika produktów lub usług wynagrodzenie nie przysługuje. Jeżeli wskutek wadliwie wykonanej pracy z winy pracownika nastąpiło obniżenie jakości produktu lub usługi, wynagrodzenie ulega odpowiedniemu zmniejszeniu.

O co tu chodzi? O to, że jeśli lekceważysz swoje obowiązki, pracodawca straconego czasu nie zaliczy Ci do czasu pracy i nie wypłaci za to wynagrodzenia. Podobnie jeśli wykonujesz z powodu lekceważenia czy niedbalstwa pracę o złej jakości, za to również pracodawca może pomniejszyć Ci wynagrodzenie. Pensja w pierwszej pracy w życiu i temat zarobków pracownika, rozpoczynającego swoją karierę zawodową będzie jeszcze kontynuowany. Poruszymy w kolejnych artykułach inne kwestie, o których z racji młodego wieku i braku doświadczenia możesz nie zdawać sobie sprawy. Tymczasem zapraszamy do lektury innych tematycznie artykułów – wiedza z nich może Ci się przydać: porzucenie pracy konsekwencje, zadaniowy czas pracy, podwyższenie zasiłku macierzyńskiego.

Skomentuj

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.